درختان مثمر

شرایط انتخاب و انتقال نهال

مقدمه: نهال درختان میوه به عنوان اصلی ترین نهاده در روند احداث باغات نوین و زیربنای تولید و توسعه انواع محصولات تجاری محسوب میشود. سالانه در کشور بالغ بر 35 میلیون اصله نهال درختان میوه در مناطق مختلف تولید و توزیع میگردد. در حالیکه کیفیت این نهاده نقش بسیار تعیین کننده ای در موفقیت فعالیت باغداری دارد. در روند تولید این نهاده مهم محصولات باغی عوامل متعددی تاثیرگذار است که باعث افت کیفیت و کمیت نهال مورد نیاز باغات کشور میشود. در تهیه نهال برای احداث باغ جدید یا اصلاح باغات موجود علاوه بر انتخاب رقم، رعایت ضوابط فنی و اصول علمی کندن نهال، آماده سازی، بسته بندی و حمل و نقل صحیح آن نقش بسیار مهمی در مراحل بعد از کاشت در استقرار و رشد آن دارد. اما متاسفانه در کشور ما علیرغم اهمیت تولید نهال هنوز بسیاری از شاخصهای لازم در دستورالعمل های علمی در تولید نهال در نظر گرفته نمیشود.

نهالستان: به محل پرورش و تولید نهالهای پیوندی و غیر پیوندی نباتات زینتی، درختان مثمر و غیر مثمر که بر اساس اصول فنی و ضوابط و مقررات خاص با مدیریت صحیح اداره میشود نهالستان میگویند.

نهال گواهی شده: نهال گواهی شده نهال مرغوبی است که از نظر نوع رقم، پایه و پیوندک کاملا مشخص و عاری از هرگونه آفات و بیماریهای قرنطینه ای باشد و از هر نظر مورد تایید کمیته فنی ناظر بر تهیه و توزیع نهال سازمان جهاد کشاورزی استان بوده و دارای گواهی سلامت و کنترل کیفیت باشد.

انتخاب نهال: در نهالهای پیوندی ترجیحا باید پایه یکساله یا دوساله و پیوندک آن بصورت یکساله باشد و از خرید نهالهای کمتر از یکسال خودداری شود.

. جوانه های ساقه خصوصا در بالای محل پیوند باید سالم و قوی باشند تا بتوانند پس از کاشت و سربرداری شروع به فعالیت نموده و تعداد شاخه های لازم را در جهت های مختلف ساقه تولید کنند. در نهالهای مسن، جوانه ها در قسمت فوق الذکر این حالت را از دست داده به اصطلاح کور میشوند و باید از خرید این گونه نهال ها خودداری کرد.

. محل پیوند می بایستی کاملا التیام یافته و پوست پایه و پیوندک این محل را پوشانده و کاملا جوش خورده باشند تا فشارهای مکانیکی و باد باعث جداشدن آنها نشود.

. نهالها بایستی از نظر وجود آفات و بیماریهای نباتی مورد بازدید کارشناسان حفظ نباتات قرار گرفته و عاری از آفات و بیماریهای مهم خصوصا نماتدها، شانکرها، پوسیدگی سفید ریشه، قارچ عسلی ریشه و بیماری آتشک در دانه دارها و سایر عوامل خطرناک باشند.

انتقال نهال:

الف) کندن نهال: برای احداث باغ لازم است که از خزانه به زمین اصلی منتقل و کشت گردد در این رابطه نهال در سن مشخصی که از اندوخته کافی، سیستم ریشه مطلوب و ارتفاع مناسب برخوردار باشد در فصل خواب ( از خزان برگها در پاییز تا تورم جوانه ها) با استفاده از نهال کن یا به روش دستی از خزانه کنده و به محل اصلی منتقل میگردد.

1- رطوبت خاک در هنگام کندن نهال باید کافی باشد، یعنی به اصطلاح زمین گاورو شود به نحوی که گل به ریشه نچسبد، در غیر اینصورت چسبندگی گل موجب آسیب رسیدن شدید به ریشه های مویین و پارگی آنها میشود چنانچه خاک خزانه خشک باشد توصیه میگردد با آبیاری 2-3 روز قبل از کندن نهال رطوبت لازم تامین شود.

2- در صورت یخ زدگی زمین از کندن و جابجایی نهال خودداری شود تا از وارد آمدن صدمات ناشی از زخمی شدن ریشه های اصلی و پارگی ریشه های مویین در اکثر محصولات خودداری شود.

3- کندن نهال در ساعات گرم و آفتابی به دلیل از دست دادن سریع رطوبت و آسیب پذیری بالای سیستم ریشه ای توصیه نمیشود.

ب) زمان انتقال نهال: در زمان کندن نهال بایستی دقت شود که نهالها در خواب باشند و جوانه های آنها باز نشده باشند. در برخی مواقع خواب نهالها پیش از ریزش برگها شروع میشود و بطور کلی در بیشتر گیاهان خزان دار به ندرت خواب کامل زمستانی دیده میشود بطوریکه جذب آب و رشد ریشه در این گیاهان تا زمان یخ بستن خاک نیز ادامه می یابد . زمان کندن نهال در مناطق معتدله در اواخر آذر ماه پس از خزان کردن نهال و در مناطق سردسیری از اواخر زمستان تا اوایل بهار میباشد.

یادآوری: نهالها پس از خارج شدن از خاک بسیار آسیب پذیر بوده و در صورت قرار گرفتن در برابر جریان هوا و باد به سرعت از سطح پوست تنه و ریشه آب خود را از دست میدهند لذا تا انجام مراحل بعدی باید ریشه آنها را با پوششهای مناسب پوشاند یا در زیر خاک نگهداری کرد. لذا کندن و انتقال نهالها در خارج از فصل انتقال فقط در شرایطی امکان پذیر هست که خاک اطراف ریشه ها محفوظ بوده و ریشه ها لخت نشوند.

ج) آماده سازی نهال: قبل از بسته بندی، میبایستی نهالها را پیرایش کرد. برای اینکار در ابتدا ریشه های قطور فاقد ریشه موئین که مانع بسته بندی می شوند را حذف نموده و ریشه های شکسته و زخمی را قطع کرد. سپس ریشه نهالها را با آب شسته تا عاری از هرگونه خاک شود. هرس ریشه های زخمی سبب میشود تا نهال بتواند ریشه های فرعی زیادی ایجاد نماید. همچنین می بایستی شاخه های صدمه دیده را حذف نموده و نهال را از ارتفاع مناسب (بسته به نوع نهال از 60-120 سانتیمتر سربرداری نمود.

د) دسته بندی نهال: نهالها را با توجه به نوع گونه بصورت دسته های 25-50 تایی دسته بندی میشوند. برای اینکار هر 25-50 نهال را از محل یکی در بالای پیوندک و دیگری در ارتفاع حدودا 50 سانتیمتری با نوار پارچه ای و یا تسمه های مخصوص می بندند.

ه) پس از آنکه نهال ها دسته بندی گردیدند بایستی هر دسته نهال را درون یک گونی کنفی مرطوب گذاشته و سپس اطراف ریشه ها را به نسبت حجم آنها با خاک سبک، کاه و یا خاک اره مرطوب و ضد عفونی شده پوشاند تا ریشه ها را از خشک شدن محافظت نمایند. برای ضدعفونی کاه و کلش و یا خاک اره می توان از بنومیل یا اکسی کلرورمس استفاده نمود. سپس گونی کنفی که ریشه ها را پوشانده است را با استفاده از نوار پارچه ای بسته و سپس هر بسته نهال را درون پلاستیک های کیسه ای ضخیم سیاه رنگ با توجه به بزرگی نهالها قرار داده و پلاستیک ها را نیز با طناب پارچه ای می بندند.

و) اتیکت زنی: نهال های آماده فروش باید دارای لیبل های تهیه شده توسط موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال باشد.

توصیه های فراگیر:

. به طور کلی ریشه نهال قبل از عرضه به بازار باید هرس شده و توسط قارچکش مناسب به شرح زیر ضدعفونی (پرولیناژ) شده باشد: مخلوطی از کود اسبی تازه یا کاه 2-3 کیلو + خاک رس 5-8 کیلو + خاکستر 2-4 کیلو و سم ضدعفونی کننده به اندازه توصیه شده که مواد فوق را در یک بشکه 220 لیتری یا ظرف مشابه ریخته و تا دو سوم آن را از آّب پر کرده و خوب هم میزنیم و سپس ریشه نهالها را تا یقه داخل مخلوط فوق فرو میبریم. قبل از بسته بندی باید آب سطحی نهالها خوب خشک شود و برای بسته بندی آماده شود سپس هر 25 نهال را در یک بسته بندی کرده و با گونی تمیز و خیس دور ریشه همه نهالها به صورت یک محموله پوشانده شود.

. هر نهال کار موظف است در صورتی که ارقام میوه نیازی به گرده افشانی دارند گرده افشان مناسب آن را تولید کرده و در زمان فروش به نسبت مناسب به خریدار بفروشد.

. منظور از ارتفاع نهال، ارتفاع از محل سربرداری شده نهال تا سطح خاک است.

. نهال باید در زمان عرضه به بازار برچسب گواهی سلامت و استاندار از مراجع ذیصلاح داشته باشد.

. اصولا نهالی که تولید کننده نهال عرضه میکند سربرداری نشده است، لذا باید طول آن از طول نهال استاندارد بیشتر باشد. در ضمن داشتن شاخه های فرعی به منظور تشکیل تاج در این زمان الزامی نیست ولی وجود آنها توصیه میشود.

. هر نوع نهال گلدانی در زمان فروش باید دارای قیم باشد.

. منظور از قطر نهال، میانگین قطر نهال در وسط فاصله محل یوند با یقه یا سطح خاک و در محل صاف تنه است.

. قطر نهال های غیر پیوندی در 10-15 سانتیمتری بالای یقه و در محل صاف تنه اندازه گیری میشود.

. ارتفاع پیوند همان ارتفاع محل یوند تا سطح خاک است.

. ریشه نهالها پس از خارج شدن از خاک در محل نهالستان قبل از بسته بندی شسته و ضدعفونی میشوند.

. نهالها در زمان فروش نباید هیچ نوع آفات و بیماری داشته باشند.

. نهالهای کج و معوج و بد فرم حتی در صورت داشتن گواهی سلامت و اصالت قابل ارائه نیستند.

. نهال در همه ارقام میوه های سردرختی باید یک تنه باشند.

. نهال نباید هیچ نوع پاجوش یا تنه جوش داشته باشند.

نهالهای تولیدی به روش قلمه باید فاقد علایم رشد در دوره جوانی باشند و حتما حاصل رشد بخش های بالغ باشند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *