دسته‌بندی نشده

هورمون های گیاهی و نقش آنها در گیاه

رشد به زیاد شدن غیر قابل برگشت حجم گیاه اطلاق میشود. پدیده ای که به نمو از آن یاد میشود تغییر حالت گیاه است در یک مرحله رشدی. بطور مثال تمایز در سلول گیاه پدیده نمو است همچنین وقتی گیاه گل میدهد یعنی از رشد رویشی به زایشی تغییر حالت پیدا میکند یک فرایند نموی صورت گرفته است. در پدیده نمو عوامل داخلی و خارجی گیاه تاثیر دارد که مهمترین عوامل داخلی را هورمونهای گیاهی تشکیل میدهند.

تعریف هورمونهای گیاهی: هورمونهای گیاهی موادی هستند که در خود گیاه به مقدار بسیار جزئی ساخته شده و برای انجام عمل خود از یک محل به محل دیگری منتقل میشوند. مواد مصنوعی زیادی وجود دارند که به هورمونهای طبیعی گیاه منسوب بوده و یا اعمالی مشابه هورمونها انجام میدهند این مواد را تنظیم کننده رشد هورمون گیاهی نیست. هورمونهای گیاهی که تاکنون شناخته شده اند پنج گروه هستند: اکسین ها، جیبرلینها، سایتوکینین ها، اتیلن و اسید آبسیزیک.

اکسین ها: اکسین ها موادی هستند که از لحاظ شیمیایی به اسید ایندول استیک(IAA) منسوب میشوند.خود IAA نوع اکسین غالب در بسیاری از ترکیبات ایندول مانند، IAA رفتار میکنند و خیلی از تنظیم کنندگان رشد که مبنای ایندول ندارند خواص آنرا نشان میدهند. اکسین ها اولین گروه هورمون های گیاهی بودند که در رابطه با فتوترویسم (پدیده نورگرایی) گیاهان شناخته شدند.

جیبرلین ها: این مواد از لحاظ شیمیایی به اسید جیبرلیک منسوب هستند. اسید جیبرلیک را به اختصار GA3 مینامند. تاکنون 53 نوع جیبرلین را در گیاه یافته و فرمول شیمیایی آنها را پیدا نموده اند. تمام این جیبرلین ها در اسکلت جیبان مشترک هستند. مهمترین اثرات فیزیولوژیکی جیبرلین ها عبارتند از: رشد ساقه، رشد برگ، نمو میوه و بکرزایی، بیشتر کردن گلدهی در گیاهان روز بلند، ایجاد جنس نر در بعضی از گیاهان و شکستن کمون (خواب) جوانه.

سایتوکینین ها: از این گروه ماده ای به نام زیاتین در گیاه کشف شده است. از بین سایتوکینین ها ماده کیتین معروفیت بیشتری دارد. مهمترین تاثیرات سایتوکینین ها عبارتند از: تقسیم سلولی، تشکیل جوانه بویژه در قلمه های برگ، خنثی کردن چیرگی انتهایی، شکستن کمون جوانه ها و بعضی از بذور، تشویق به بکرزایی در برخی از میوه ها، تاثیر مثبت روی انتقال مواد در گیاه و عقب انداختن پیری گیاه.

اتیلن: در سالهای اخیر گاز اتیلن (C2H4) به عنوان یک هورمون گیاهی شناخته شده است. این گاز در اندام گیاه تولید میشود. تاثیرات مهم فیزیولوژیکی اتیلن عبارتند از: پدیده اتیولاسیون (گیاهانی که از ابتدای رویش بذر در تاریکی نگهداری شده اند دارای ویژه گیهایی از قبیل کوچکی سطح برگ، زردی گیاهک و خم شدن نوک گیاه به دلیل تولید اتیلن در گیاهک میشوند)، ریزش قسمتهای گیاه (برگ، ساقه، گل و میوه)، رسیدن میوه و اپینیستی (خم شدن برگ به طرف زمین).

اسید آبسیزیک: اسید آبسیزیک (ABA) هورمونی است که اعمالش بیشتر در جهت باز داشتن رشد گیاه است. از این جهت جزء بازدارندگان رشد به حساب میاید. اثزات مهم فیزیولوژیکی اسید آبسیزیک عبارتند از: جلوگیری از رشد و تقسیم یاخته، ایجاد کمون در جوانه ها و بذور، جلوگیری از رشد و گلدهی در برخی موارد، تشویق ریزش برگ و پیر نمودن گیاه، کنترل باز و بسته شدن روزنه های برگ، وقتی مقدار این هورمون در برگ بالا میرود روزنه ها بسته میسوند زیرا در اثر خشکی، میزان اسید آبسایسیک در برگها بیشتر میشود روزنه ها بسته شده و گیاه آب کمتری از دست خواهد داد. بنابراین وجود اسید آبساسیک برای گیاه از این لحاظ یک امتیاز اکولوژیکی به حساب میاید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *